جعاله چیست
فهرست مقالات

جعاله چیست

عقود معین و نامعین دو دسته اصلی از قراردادها در قانون مدنی ایران هستند. عقود معین، قراردادهایی هستند که در قانون مدنی، اسم و نام مشخصی دارند و ارکان مخصوص به خود را دارا می‌باشند. این ارکان مخصوص به قرارداد معین، به معنای مشخص بودن شرایط و جزئیات مهم قرارداد می‌باشد. به عبارت دیگر، قواعد و شرایط قرارداد معین به وضوح مشخص و قابل شناسایی هستند. مثال‌هایی از عقود معین عبارتند از:

  1. عقد بیع: این قرارداد به فروش یا خرید کالاها یا اموال مشخص اشاره دارد. شرایط مربوط به قیمت، میزان تحویل، شرایط پرداخت و سایر جزئیات قرارداد به وضوح مشخص هستند.
  2. عقد ضمان: در این نوع قرارداد، یک طرف (ضامن) تعهد می‌کند که در صورت عدم انجام تعهدات طرف دیگر (مدیون)، به تعویض اجرای تعهدات وی می‌پردازد. شرایط و ارکان این عقد نیز واضح و مشخص هستند.
  3. عقد جعاله: این قرارداد به عملیات وعده دهی یک طرف به دیگری و تعهد طرف دیگر به انجام کار یا پرداخت مبلغ مشخص به شرط اتفاق افتادن شرایط خاص اشاره دارد. شرایط عقد جعاله نیز در قرارداد به وضوح مشخص می‌شوند.

عقود نامعین، به قراردادهایی اشاره دارند که اسم و نام مشخصی در قانون ندارند و شرایط آنها ممکن است بر اساس توافق طرفین تعیین شود. این نوع قراردادها ارکان مشخصی ندارند و به توافق وارد شده بین طرفین و شرایطی که آنها تعیین کنند، پایبند می‌باشند.

 

جعاله چیست؟

جعاله یک نوع عقد معین در حقوق است که در قانون مدنی ایران به وضوح تعریف شده است. تعریف جعاله در ماده 561 قانون مدنی، به وضوح این موضوع را ذکر می‌کند که جعاله یک التزام شخصی است که به ادای اجرت معلوم در مقابل انجام عملی، با توجه به اینکه انجام دهنده این عمل ممکن است معین (شخص مشخص) یا غیر معین (شخص نامشخص) باشد.

بنابراین، در جعاله، اجرت معینی به شخصی تعهد می‌شود که یک عملی را انجام داده است، بدون توجه به اینکه این شخص معین باشد یا نامشخص. این تعهد اجرایی است و از جنبه مالی، به شکل اجرت معلوم می‌باشد. در واقع، جعاله معمولاً به عنوان یک وعده پرداختی به شرط انجام کارهای مشخص انعقاد می‌شود و می‌تواند توسط فرد معین یا غیر معین به عنوان معاون یا ضامن (جواله) تعهد شود.

این تعریف از جعاله در حقوق مدنی به منظور تنظیم و حفظ حقوق و تعهدات طرفین در این نوع قراردادها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

قرارداد جعاله چیست؟

ماده 561 قانون مدنی ایران  نشان میدهد که جعاله یک نوع عقد معین است که در آن یکی از طرفین (معمولاً طرف جواله) تعهد می‌کند که برای انجام عملی مشخص، توسط یک شخص معین یا نامعین، اجرتی معلوم را پرداخت خواهد کرد. این تعهد معمولاً به صورت شخصی انجام می‌شود و می‌تواند به عنوان یک وعده پرداختی در قرارداد جعاله جایابی شود.

مهم است که توجه داشته باشیم که در قرارداد جعاله، معمولاً مشخص نمودن انجام دهنده عمل و کیفیات نحوه انجام عمل ممکن است مبهم باشد و این امر از ویژگی‌های این نوع قرارداد است. به عبارت دیگر، شخصی که عمل را انجام می‌دهد ممکن است مشخص نباشد و یا جزئیات دقیق انجام عمل ممکن است در قرارداد مشخص نشده باشد. این امر به شرطی که در موردی خاص توافق شود و در قانون تعهدات و قراردادهای مدنی ایران پیروی شود، قانونی واجب است.

 

شرایط عمل مورد جعاله

جعاله باید با توجه به شرایط قانونی و شرایط مشروع و معقول انجام شود تا اعتبار داشته باشد. این شرایط قانونی مهمند و تعیین می‌کنند که آیا قرارداد جعاله باطل است یا نه.

  1. مشروع بودن: جعاله باید برای انجام یک کار یا عمل مشروع صورت گیرد. اگر عمل مورد جعاله نامشروع یا غیرقانونی باشد، جعاله باطل خواهد بود.
  2. عقلانی بودن: عمل مورد جعاله باید عقلانی و معقول باشد. درخواست انجام کارهای بیهوده و بی‌ارزش به عنوان عمل مورد جعاله معمولاً مورد قبول نیست.
  3. انجام آن بر جاعل واجب نباشد: عمل مورد جعاله نباید کاری باشد که انجام آن بر جاعل (فرد متعهد به پرداخت جعاله) واجب باشد. به عبارت دیگر، جعاله نباید به منزله پرداخت جریمه یا تعزیر باشد. اگر انجام عمل به عنوان واجب بر جاعل در نظر گرفته شود، جعاله باطل است.