بهترین وکیل کیفری مشهد
فهرست مقالات

حق حبس در قراردادها:

حق حبس در قراردادها به این معنی است که فردی که در قراردادی حق حبس دارد می‌تواند برای اجرای آن تعهد از حق حبس خود در مقابل طرف مقابل استفاده کند به عنوان مثال در معامله خرید و فروش یک خودرو فروشنده می توان مادامی که خریدار ثمن  معامله را به او پرداخت نکرده است از تحویل خودرو صرف نظر کند و در اصطلاح به این عمل حق حبس گویند. یعنی اینکه باید خریدار ثمن معامله را به فروشنده تحویل دهد تا فروشنده خودروی مورد نظر را به او تحویل دهد.
حق حبس در قراردادها چگونه به وجود می‌آید و شرایطش چیست؟ یکی از شرایط ایجاد حق حبس در قراردادها معوض بودن آن قرارداد می‌باشد یعنی اینکه عوض و معوض در مقابل یکدیگر قرار گیرد عقد به گونه‌ای باشد که دارای عوض و معوض باشد. مانند معامله بیع یک باب خانه که در آن هر دو طرف تعهد دارند، فروشنده تعهد دارد که خانه را تحویل دهد و خریدار تعهد دارد که ثمن را تحویل فروشنده دهد اما در مقابل عقودی هستند که یک طرفه می‌باشد مانند عقد هبه که به صورت یک طرفه فرد مالی را به دیگری هدیه می‌کند که در اینجا حق حبسی وجود ندارد. حق حبس فقط در قرارداد اصلی ایجاد می‌شود پس در قرارداد فرعی یا شروط ضمن عقد ایجاد نمی‌شود به عنوان مثال به صورت شرط ضمن عقد اگر در قرارداد خرید و فروش یک منزل شرط دیگری هم بشود که خریدار برای فروشنده کار دیگری را بکند فروشنده نمی‌تواند برای تعهد فرعی به حق حبس استناد کند زیرا همانطور که گفته شد حق حبس فقط برای تعهد و قرارداد اصلی است. مورد بعدی که باید به آن توجه کرد این است که برای به وجود آمدن حق حبس، قرارداد فی ما بین دو طرف باید حال باشد یعنی معجل نباشد و آن به این معناست که به طور مثال معامله دو طرف به صورت قسطی نباشد که خریدار بخواهد ثمن را در اقساط مختلف بدهد زیرا دیگر فروشنده هم نمی‌تواند به حق حبس استناد کند زیرا باید هر دو تعهد حال باشد.
نکته: باید به این نکته توجه کرد که ممکن است علاوه بر ایجاد حق حبس در قرارداد مبلغی هم به عنوان وجه التزام تعیین گردد و در زمانی که طرف مقابل از حق حبس خود استفاده کند و طرف دیگر حاضر به اجرای تعهد خود نباشد می تواند در خصوص وجه التزام اقدام کند و دعوای مطالبه وجه التزام را بر علیه فرد مطرح کند.
مواد مرتبط:

ماده ۳۷۷ قانون مدنی:

هر یک از بایع و مشتری حق دارد از تسلیم مبیع یا ثمن خودداری کند تا طرف دیگر حاضر به تسلیم شود مگر این که مبیع یا ثمن ‌موجل باشد در این صورت هر کدام از مبیع یا ثمن که حال باشد باید تسلیم شود.

ماده ۳۷۸ قانون مدنی:

اگر بایع قبل از اخذ ثمن مبیع را به میل خود تسلیم مشتری نماید حق استرداد آن را نخواهد داشت مگر به موجب فسخ در مورد خیار

ماده ۳۸۰ قانون مدنی:

در صورتی که مشتری مفلس شود و عین مبیع نزد او موجود باشد بایع حق استرداد آن را دارد و اگر مبیع هنوز تسلیم نشده باشد‌ میتواند از تسلیم آن امتناع کند.