حکم اخلال در نظم دادگاه
فهرست مقالات

حکم اخلال در نظم دادگاه

اخلال در نظم دادگاه به معنای هرگونه هیاهو، جنجال، درگیری، گفتار یا رفتاری است که تشریفات رسیدگی در دادگاه را برهم زند، رسیدگی را با تاخیر و وقفه مواجه سازد یا سبب انحراف جریان رسیدگی و برهم خوردن نظم حاکم بر جلسه رسیدگی در دادگاه حقوقی یا کیفری شود. به عبارت دیگر، هر گونه عمل یا گفتاری که سلسله مراتب و روال معمول رسیدگی در دادگاه را به هر دلیلی مختلف کند و از جلسه رسیدگی به حقوق یا جلسه کیفری، باعث بهم ریختن نظم شود، محسوب می‌شود.

به عنوان مثال، هر گونه اقدامی که باعث تأخیر ناشی از گفت‌و‌گوهای بی‌ربط، نادرست یا آزاردهنده شود، ممکن است به عنوان اخلال در نظم دادگاه در نظر گرفته شود. همچنین، هر گونه توهین به قاضی یا دیگر اشخاص حاضر در دادگاه نیز ممکن است به عنوان اخلال در نظم دادگاه در نظر گرفته شود. این تعریف واضحی از اخلال در نظم دادگاه ارائه نشده است و تشخیص این موضوع بر عهده قاضی است.

در نهایت، تاکید شده است که افراد حاضر در دادگاه، از جمله اصحاب دعوا و وکلای آن‌ها، باید همواره مراقب رفتار و گفتار خود باشند تا از بهم ریختن نظم دادگاه جلوگیری شود.

 

حکم قانونی اخلال در نظم دادگاه

بر اساس ماده 354 قانون آیین دادرسی کیفری، در دعاوی کیفری، تدابیری برای مقابله با اخلال در نظم دادگاه در نظر گرفته شده است. اگر اخلال کننده، فردی غیر از اصحاب دعوا و وکلای آن‌ها باشد، رئیس دادگاه می‌تواند او را از محکمه اخراج کند. اگر اخلال‌کننده یکی از اصحاب دعوا باشد، رئیس دادگاه مجاز به صدور دستور حبس او از یک تا پنج روز است که پس از جلسه رسیدگی فوراً اجرا می‌شود. اگر اخلال‌کننده وکیل اصحاب دعوا باشد، ابتدا توسط دادگاه، تذکر داده می‌شود و در صورت عدم توجه به تذکر، اخراج شده و به دادسرای انتظامی وکلا معرفی می‌گردد.

لازم به ذکر است که ماده 345 قانون آیین دادرسی کیفری نیز تأکید دارد که در صورتی که اعمال ارتکابی موجب اخلال در نظم دادگاه واجد وصف کیفری باشد (مانند بهم‌زدن نظم دادگاه با توهین و الفاظ رکیک)، مجازات قانونی جرم ارتکابی نیز اعمال می‌شود. پیش از شروع رسیدگی، دادگاه مفاد این ماده را به اشخاص حاضر در جلسه تذکر می‌دهد.

در مورد حقوقی نیز، بر اساس ماده 101 قانون آیین دادرسی مدنی، اگر برهم‌زننده نظم دادگاه شخصی غیر از اصحاب دعوا یا وکلای آنان باشد، دادگاه مخیّر است که دستور اخراج آنها از جلسه را صادر کند و یا تا بیست و چهار ساعت حکم به حبس آنان بدهد. اگر ایجاد‌کننده اخلال در نظم دادگاه حقوقی اصحاب دعوا یا وکلای آنان باشند، حکم قانونی بهم‌زدن نظم دادگاه در خصوص آنان حبس از یک تا پنج روز خواهد بود که این حکم فوراً اجرا می‌شود.

 

تفاوت بهم ریختن نظم دادگاه و دادسرا

در تحقیقات قانونی، تفاوت بهم زدن نظم در دادگاه و دادسرا از نظر قانونی مورد بررسی قرار می‌گیرد. در این بررسی، قوانین آیین دادرسی مدنی و کیفری به عنوان مرجع قانونی برای دادگاه‌ها مورد توجه قرار گرفته‌اند، زیرا قانون‌گذار به صورت صریح از کلمه “دادگاه” استفاده کرده و در خصوص دادسراها یا نهادهای دیگر سکوت کرده است.

به این توضیحات افزوده شده که اگر بهم زدن نظم در دادگاه رخ دهد، بسته به اینکه آیا اصحاب دعوا یا وکلای آن‌ها نظم را برهم زده‌اند یا افراد دیگر حاضر در دادگاه، مثل شهود و تماشاچیان، برهم زننده نظم باشند، و همچنین بسته به اینکه این اتفاق در دادگاه حقوقی یا کیفری اتفاق افتاده باشد، ماده 101 و 354 قانون آیین دادرسی مدنی و کیفری معین کننده تکلیف قاضی برای اعمال تدابیری چون اخراج یا حبس می‌شود.

از سوی دیگر، اگر بهم زدن نظم در دادسرا اتفاق بیفتد، امکان حبس یا اخراج از جلسه وجود ندارد. در این حالت، بازپرس (کارشناس قضایی) ملزم به ایجاد نظم و اتخاذ تدابیر لازم برای پیشبرد جلسه تحقیقات است. اگر اعمال ارتکابی برهم‌زننده نظم جرم باشد، ماده 89 قانون آیین دادرسی کیفری امکان شروع تحقیقات را برای بازپرس فراهم می‌کند. اما بازپرس باید فوراً اطلاعات مرتبط با وقوع جرم و جزئیات آن را به دستان دستیار وکیل‌العمل ارسال کند و تحقیقات را صرفاً پس از دستور دادستان ادامه دهد.