غائب مفود الاثر و آثار ناشی از غیبت او
فهرست مقالات

غائب مفود الاثر و آثار ناشی از غیبت او 

غائب مفقودالاثر یک مفهوم حقوقی است که در نظام حقوقی ایران به وضعیت شخصی اطلاق می‌شود که برای مدت طولانی از محل اقامت یا سکونت خود دور شده و اطلاعاتی از او در دسترس نیست. وضعیت غایب مفقودالاثر در ماده 1011 قانون مدنی ایران به صورت زیر تعریف شده است:

“غایب مفقودالاثر کسی است که از غیبت او مدت بالنسبه مدیدی گذشته و از او به هیچ وجه خبری نباشد.”

مفهوم “غیبت” در اینجا به دوری یا عدم حضور فیزیکی در محل معین اشاره دارد. مهمترین ویژگی غائب مفقودالاثر این است که اطلاعات مربوط به این شخص به هیچ وجه در دسترس نیست و مدت زمان غیبت او به میزان کافی طولانی است.

آثار ناشی از غیبت مفقودالاثر در نظام حقوقی ایران ممکن است در زمینه‌های مختلفی مشاهده شود. برخی از این آثار عبارتند از:

  1. اقتصادی: امور مالی و اقتصادی شخص ممکن است به دلیل عدم حضور او تحت تأثیر قرار گیرد. به عنوان مثال، ممکن است دارایی‌ها و اموال او به دلیل عدم نظارت و مدیریت مناسب آسیب ببیند.
  2. حقوقی: مسائل حقوقی مرتبط با شخصی که مدت طولانی غیبت داشته باشد، شامل مسائلی مانند ارث، تصمیمات حقوقی، قراردادها و مسائل خانوادگی ممکن است پیچیده شود.
  3. اجتماعی: غیبت مفقودالاثر ممکن است تأثیرات اجتماعی داشته باشد، از جمله از دست رفتن ارتباطات اجتماعی، تأثیر بر خانواده و افراد محلی، و افتقار به حمایت‌های اجتماعی.

در مواردی که غیبت مفقودالاثر به مدت طولانی ادامه داشته باشد، ممکن است نیاز به اقدامات حقوقی خاصی باشد تا مسائل مختلف مرتبط با این وضعیت حل شوند.

اوصاف تحقق مفهوم غیبت:

  1. غیبت: نخستین عنصر تعریف حقوقی غایب، غیبت است. به این معنا که شخص از اقامتگاه خود غیبت داشته باشد. به طور خلاصه، غیبت از اقامتگاه قانونی از جمله مهمترین عناصر غایب مفقودالاثر است.
  2. انقضای مدت زمان نسبتاً طولانی: اگر شخص برای مدت نسبتاً کوتاه از اقامتگاه خود دور شده باشد و خبری از وی در دسترس نباشد، غایب مفقودالاثر نیست. همسر وی نمی‌تواند تقاضای طلاق کند و در مورد اموال وی هم نمی‌توان حکمی را اجرا کرد. حتی اگر غیبت شخصی طولانی باشد اما ز نظر عرفی بازگشت او قطعی باشد، نمی‌توان او را غایب مفقودالاثر محسوب کرد.
  3. عدم اطلاع از زندگی یا مرگ شخص: در صورتی که وضعیت غایب به لحاظ زنده یا مرده بودن مشخص باشد، دیگر نمی‌توان عنوان غایب به وی داد. مثلاً اگر با هرگونه وسیله‌ای اقدام به ارسال پیغام به خانواده خود کند یا اینکه خانواده وی به طریقی بتوانند از او خبر بگیرند، بدلیل اینکه زنده بودن وی معلوم و مشخص است، عنوان غایب مفقودالاثر به او صدق نمی‌کند.

نکته: اموال، فرزندان، و زوجه او از جمله آثار و موضوعاتی هستند که در زمان غیبت مورد بحث قرار می‌گیرند. اگر غایب هیچ اثری از خود به جای نگذاشته باشد، بحث حقوقی مفید و موثری درباره او مطرح نمی‌شود.

نکته: مواد ۱۰۲۰ تا ۱۰۲۲ قانون مدنی به طور خاص به مسائل مربوط به غائب پرداخته‌اند.

ماده ۱۰۲۰ قانون مدنی: موارد زیر از جمله مواردی هستند که عادتاً شخص غایب زنده فرض نمی‌شود:

الف) وقتی که ده سال تمام از تاریخ آخرین خبری که از حیات غایب رسیده است گذشته و در انقضای مدت مزبور سن غایب از هفتاد و پنج سال گذشته باشد.

ب) وقتی که یک نفر به عنوانی از عناوین، جزء قشون مسلح بوده و در زمان جنگ مفقود و سه سال تمام از تاریخ انعقاد صلح بگذرد بدون این که خبری از او برسد، هر گاه جنگ منتهی به انعقاد صلح نشده باشد مدت مزبور پنج سال از تاریخ ختم جنگ محسوب می‌شود.

ج) وقتی که یک نفر حین سفر بحری در کشتی بوده که آن کشتی در آن مسافرت تلف شده است سه سال تمام از تاریخ تلف شدن کشتی گذشته باشد بدون این که از آن مسافر خبری برسد.

 

شرایط برای صدور حکم موت فرضی:

شرایط برای صدور حکم موت فرضی

الف – تقدیم درخواست از طرف ذی نفع (ورثه یا وصی یا موصی له): تقدیم درخواست از سوی ذی نفعان، اعم از ورثه، وصی یا موصی له، یکی از شرایط اساسی برای صدور حکم موت فرضی است. این موضوع در مواد ۱۵۳ و ۱۵۴ قانون امور حسبی به تفصیل ذکر شده است.

ب – انتشار آگهی: انتشار آگهی موضوع مواد ۱۵۵ قانون امور حسبی و ماده ۱۰۲۳ قانون مدنی نیز یکی دیگر از مراحل اساسی است. این اقدام جهت آگاهی عموم و افراد مرتبط از موضوع و صدور حکم موت فرضی انجام می‌شود.

پ – انجام بررسی و تحقیق لازم از طرف دادگاه: انجام بررسی و تحقیق لازم از طرف دادگاه، به ویژه مطابق ماده ۱۵۷ قانون امور حسبی، از اهمیت ویژه برخوردار است. احراز تحقق شرایط لازم برای صدور حکم موت فرضی، از جمله انقضای مدت‌های مقرر در مواد مرتبط با قانون مدنی، نیز باید به دقت انجام شود.

در کل، ترتیب و انجام مراحل مشخص در مواد مربوط به حقوق حسبی، از جمله مواردی هستند که برای صدور حکم موت فرضی لازم است و همگام با رعایت این موارد، دادگاه می‌تواند تصمیم به صدور حکم موت فرضی بگیرد.