موت فرضی چیست؟
فهرست مقالات

موت فرضی چیست؟

در بسیاری از سیستم‌های حقوقی، وقوع موت فرضی (Presumed Death) یا مرگ فرضی برای افرادی که به طور مداوم یا به مدت زمان طولانی ناپدید شده‌اند، تنظیمات خاصی دارد. این تنظیمات معمولاً به منظور مدیریت مسائل مرتبط با اموال و ارث افراد مفقود شده است.

دادگاه ممکن است بر اساس شواهد و مدارک قانونی، و با درخواست ورثه یا ذی‌نفعان، تصمیم به اعلام موت فرضی بگیرد. این تصمیم می‌تواند تاثیراتی در زمینه توزیع اموال و ارث بگذارد. از طریق این فرایند، اموال شخص مفقود شده معمولاً به ورثه یا ذی‌نفعان او اختصاص می‌یابد.

تا زمانی که شواهد و شرایط قانونی مورد نیاز برای اعلام موت فرضی وجود داشته باشد، دادگاه ممکن است به این اقدام بپردازد. برخی از شروط ممکن است شامل گذشت زمان مشخصی بدون اطلاعات از فرد مفقود شده، تلاش‌های کافی برای یافتن او، و مدارک دیگر مرتبط باشند.

لازم به ذکر است که مفاهیم و شرایط مرتبط با موت فرضی در قوانین مختلف ممکن است متفاوت باشند و باید به قوانین مربوطه در هر جا مراجعه کرد.

اقسام موت در حقوق مدنی

در زیر به هر یک از این انواع مرگ اشاره می‌شود:

  1. موت حقیقی:
    • توضیح: مرگ حقیقی یکی از اقسام مرگ و فوت است که به معنای واقعی کلمه است. در این حالت، زندگی زیستی و حیاتی فرد به پایان می‌رسد، ممکن است این مرگ به دلیل علل طبیعی نظیر بیماری، سن، یا به دلیل حوادث مختلف رخ دهد.
  2. موت فرضی:
    • توضیح: موت فرضی یکی از اقسام مرگ در حقوق مدنی است. در این حالت، زمانی که یک فرد برای مدت طولانی ناپدید شده و اطلاعاتی از وضعیت او در دسترس نیست، ممکن است دادگاه با درخواست ورثه یا ذی‌نفعان، موت فرضی اعلام کند. این اجرای قانونی به وراث و افراد مرتبط اجازه می‌دهد تا از اموال و ارث فرد مفقود شده بهره‌مند شوند.
  3. موت حکمی:
    • توضیح: موت حکمی به تصمیمی اشاره دارد که بر اساس شریعت مقدس (دین اسلام) اتخاذ می‌شود. این نوع از مرگ زمانی رخ می‌دهد که یک مرد مسلمان ارتداد کند، یعنی از دین اسلام خارج شود. در این صورت، به حکم اسلام، حکم اعدام برای او صادر می‌شود و او به دلیل ارتداد به قتل می‌رسد. این مسئله به تفصیل در قوانین اسلامی بیان شده و به نظر می‌رسد که مربوط به دورانهای خاصی از تاریخ اسلام باشد.

توجه داشته باشید که تفسیر و اجرای این مفاهیم ممکن است در قوانین مختلف و در طول زمان تغییر کند و باید به متن قانون و مقررات مربوطه مراجعه کرد.

 

موت فرضی چیست

ماده 1019 از قانون مدنی ایران در مورد موت فرضی غایب مفقود الاثر حاکمیت دارد. این ماده به توضیح مفهوم موت فرضی می‌پردازد و شرایطی را برای صدور حکم موت فرضی تعیین می‌کند. در ادامه، توضیحات بیشتری درباره این ماده ارائه می‌شود:

  1. تعریف موت فرضی:
    • موت فرضی به وضعیتی اطلاق می‌شود که شخصی که از او آخرین خبری در دست نیست، به عنوان مفقود الاثر شناخته می‌شود. این فرد مدتی طولانی به طور معمول چهار یا ده سال (طبق ماده 1019) ناپدید شده و اطلاعاتی از وضعیت وی در دست نیست.
  2. شرایط صدور حکم موت فرضی:
    • بر اساس ماده 1019، حکم موت فرضی غایب مفقود الاثر در صورتی صادر می‌شود که از تاریخ آخرین خبر مشخص شده باشد که از حیات وی رسیده است، مدتی زمانی گذشته باشد و عادتاً معقول است که شخص در آن مدت زمان زنده نمی‌ماند.
  3. مدت زمان معین:
    • ماده 1019 از قانون مدنی ایران به مدت زمان مشخصی اشاره نموده است که برخی از مراجع آن را چهار سال و برخی دیگر را ده سال دانسته‌اند. این مدت زمان مشخص می‌کند که حداقل چهار یا ده سال از غیبت شخص غایب گذشته باشد.
  4. موارد خاص:
    • توضیحات دقیق‌تر در مورد موارد خاص که ممکن است باعث شود شخص غایب فرض نشود، در ماده 1019 ذکر شده است. این موارد ممکن است به نحوه غیبت، دلایل ناپدید شدن، و دیگر عوامل مرتبط با وضعیت شخص مربوطه مرتبط باشد.

با توجه به این توضیحات، ماده 1019 قانون مدنی ایران تعییناتی را برای موت فرضی غایب مفقود الاثر فراهم می‌کند و شرایط و مدت زمان مشخصی را برای اعلام موت فرضی تعیین می‌کند. این تنظیمات به ورثه‌ها امکان استفاده از اموال و ارث مرتبط با شخص مفقود شده را می‌دهد.

 

مواردی که شخص غایب زنده فرض نمی شود

تبصره یک ماده 1020 قانون مدنی ایران مواردی را که باعث محسوب می‌شوند که فرد غایب، عادتاً زنده فرض نمی‌شود، به شرح زیر تعیین می‌کند:

  1. گذشت ده سال:
    • اگر از تاریخ آخرین خبری که از حیات فرد غایب رسیده است، ده سال گذشته باشد و با منقضی شدن این ده سال، سن فرد غایب از 75 سال گذشته باشد، آن فرد عادتاً زنده فرض نمی‌شود.
  2. شخص جزء قشون مسلح:
    • اگر فردی که جزء قشون مسلح باشد، در مدت جنگ مفقود شود، اگر بین کشورهای در جنگ صلح برقرار شده و سه سال کامل از انعقاد صلح بگذرد و خبری از او نرسد، یا اگر صلح برقرار نشود ولی پنج سال از ختم جنگ و آخرین خبری که از او رسیده است، گذشته باشد، می‌توان حکم موت فرضی را صادر کرد.
  3. شخص در یک سفر دریایی:
    • اگر فردی در یک سفر دریایی با کشتی باشد و کشتی در حین سفر تلف شود، و سه سال از تاریخ تلف شدن کشتی گذشته باشد و خبری از مسافر در این بازه زمانی به دست نرسد، می‌توان حکم موت فرضی را صادر کرد.

در ضمن، ماده 1022 نیز به مواقع و شرایط خاص دیگری اشاره دارد که اگر فرد مفقود نشده ولی به دلیل حوادث خاصی به خطر مرگ مبتلا شود و پنج سال از تاریخ دچار شدن به خطر مرگ گذشته باشد و هیچ خبری از حیات او به دست نرسد، می‌توان حکم مرگ وی را صادر کرد. این حوادث می‌تواند شامل مواقعی مانند حوادث هواپیما یا ماشین و غیره باشد.